Kan een rechter de publicatie van een persartikel preventief verbieden om uw privacy te beschermen?

Ben je bang dat een nakend persartikel je goede naam of privacy zal schaden en wil je de publicatie via de rechter vooraf tegenhouden? Het antwoord is in België nagenoeg altijd nee, wegens het absolute verbod op preventieve censuur. Een rechter kan de pers niet vooraf verbieden om bepaalde informatie of persoonsgegevens te publiceren, zelfs niet als de publicatie van het artikel zelf op zich niet expliciet verboden wordt.

De feiten en de juridische context

De zaak draait rond een journalistiek onderzoek naar vermoedelijke corruptie in het Europees Parlement door het bedrijf Huawei.

• Op een zondagnamiddag stuurde een journalist van de krant Le Soir een e-mail naar een lobbyist met vragen over een verdachte bankoverschrijving van 2.000 euro.
• De journalist kondigde aan dat het artikel de volgende dag al gepubliceerd zou worden en vroeg om een reactie in het kader van het recht op antwoord.
• De advocaat van de lobbyist eiste dat de naam en identiteitsgegevens van zijn cliënt niet gepubliceerd zouden worden, verwijzend naar de ernst van de beschuldigingen en de mogelijke reputatieschade.
• Toen de journalist niet onmiddellijk reageerde, diende de lobbyist maandagochtend in extremis een eenzijdig verzoekschrift in bij de voorzitter van de rechtbank.
• De rechter verbood aanvankelijk de publicatie van de identiteitsgegevens van de man.
• De krant en de journalist tekenden hiertegen derdenverzet aan.

De beslissing van de rechtbank

De voorzitter van de franstalige rechtbank van eerste aanleg te Brussel oordeelde in de verzetprocedure op 18 juni 2025 dat het eerdere verbod aan de pers onterecht was.

• De rechter stelde duidelijk dat het verbieden aan de media om, voorafgaand aan een publicatie, elementen over een persoon te vermelden, neerkomt op preventieve censuur.
• Er is in het Belgische rechtssysteem geen enkele wettelijke basis die de rechterlijke macht toestaat om de inhoud van een publicatie in voorbereiding te beperken.
• Bovendien was de precieze inhoud van het artikel op het moment van het indienen van het verzoekschrift nog onbekend, net als de omvang of zelfs het bestaan van de eventuele schade.

Juridische analyse en duiding

Deze uitspraak illustreert de klassieke juridische spanning tussen enerzijds het recht op eerbiediging van het privéleven en het vermoeden van onschuld (zoals gewaarborgd door artikel 8 EVRM en artikel 22 van de Grondwet) en anderzijds de vrijheid van meningsuiting en persvrijheid (beschermd door artikel 10 EVRM en de artikelen 19 en 25 van de Grondwet).

Het Belgische rechtssysteem kent een zeer strikte en beschermende interpretatie van de persvrijheid. Artikel 25 van de Grondwet stelt resoluut dat de drukpers vrij is en dat censuur nooit kan worden ingevoerd. Historisch gezien koos de grondwetgever uitsluitend voor een systeem waarbij misdrijven gepleegd door de pers enkel a posteriori (achteraf) kunnen worden bestraft. De Belgische grondwetgever heeft destijds expliciet geweigerd om uitzonderingen op deze vrijheid toe te staan ter bescherming van de rechten van derden, zoals de privacy.

Elke inmenging voorafgaand aan de publicatie vereist een wettelijke basis die in het huidige recht ontbreekt. Het is voor een rechter in kort geding, die slechts prima facie (oppervlakkig) oordeelt, bijgevolg onmogelijk om de pers preventief te belemmeren in haar redactionele vrijheid.

Lees ook onze eerdere blog: Kan een rechter een persartikel verbieden nog voor het gepubliceerd is? – ICT Rechtswijzer Advocaat

Wat dit concreet betekent voor de praktijk

Deze uitspraak heeft belangrijke strategische gevolgen voor alle betrokken actoren:

• Voor personen en bedrijven in het vizier van de pers: U kunt een ongunstig of potentieel schadelijk artikel nagenoeg nooit via de rechtbank laten tegenhouden vóór het verschijnt. U zult moeten wachten tot na de publicatie om via een procedure herstel, rectificatie of een schadevergoeding te vorderen wegens laster, eerroof of een onrechtmatige daad.
• Voor journalisten en uitgevers: De beslissing is een sterke bevestiging van de redactionele onafhankelijkheid. De rechter mag niet preventief ingrijpen in de keuzes van de redactie. Echter, dit ontslaat de pers niet van haar verantwoordelijkheid áchteraf; publiceren gebeurt steeds op eigen risico.

Veelgestelde vragen (FAQ)

Wat is preventieve censuur in de media?
Preventieve censuur is het vooraf verbieden of beperken van informatie door een overheid of rechter voordat deze gepubliceerd is. Zelfs het verbieden om enkel de naam van een persoon te vermelden in een overigens toegestaan artikel, vormt een ontoelaatbare vorm van preventieve censuur.

Wanneer kan een eenzijdig verzoekschrift worden ingediend?
Een eenzijdig verzoekschrift kan en mag enkel worden ingediend bij “absolute noodzaak”. Dit betreft een uitzonderlijke situatie met extreme urgentie waarbij het onmogelijk is om het beginsel van hoor en wederhoor toe te passen. Hoewel dit verzoek in theorie ontvankelijk kan zijn bij acuut tijdsgebrek vlak voor een deadline, zal het inhoudelijk vrijwel altijd falen tegen de pers wegens het wettelijke censuurverbod.

Kan ik mij beroepen op de gegevensbeschermingswetgeving (GDPR) om mijn naam uit de krant te houden?
Hoewel betrokkenen vaak het recht op gegevenswissing (artikel 17 GDPR) inroepen om anoniem te blijven, toont deze rechtspraak aan dat dit recht de grondwettelijke persvrijheid en het absolute verbod op voorafgaande censuur niet zomaar opzij kan schuiven voor de publicatie.

Conclusie

De rechtspraak is zeer helder: de pers in België is vrij en de rechter kan niet vooraf optreden als censor. Zelfs bij zware beschuldigingen en dreigende reputatieschade primeert het gebrek aan een wettelijke basis voor preventieve censuur. Een juridische reactie op schadelijke persartikelen is daardoor steevast een zaak van remediëring ná de feiten.