Mag u een veroordeling van uw concurrent bekendmaken?

Een gunstig vonnis behalen tegen een concurrent kan aanvoelen als een overwinning die u van de daken wilt schreeuwen. De verleiding is groot om dit nieuws te delen met uw klantenkring en zakenrelaties. Dit is echter niet zonder risico. Hoewel een vonnis openbaar is, moet de communicatie hierover proportioneel en te goeder trouw zijn. Een uitspraak van de voorzitter van de ondernemingsrechtbank Antwerpen, afdeling Antwerpen van 8 januari 2025 toont aan dat een ondoordachte communicatie kan omslaan in een veroordeling voor slechtmaking.

De feiten: van overwinning naar tegenvordering

De zaak betrof twee concurrerende ondernemingen in de verzekeringssector. Een commerciële onderneming was in een eerdere procedure veroordeeld voor het in diskrediet brengen van een beroepsfederatie. Deze veroordeling was gebaseerd op één enkele e-mail aan een potentiële klant.

De beroepsfederatie, de “winnaar” van de eerste zaak, vroeg de rechter om de publicatie van dit vonnis te bevelen, wat werd geweigerd. Daarop besloot de federatie het heft in eigen handen te nemen en stuurde zij een mailing naar meer dan 2.000 bestemmelingen waarin de veroordeling van haar concurrent werd aangekondigd. De veroordeelde partij stapte daarop naar de stakingsrechter, met het argument dat deze grootschalige mailing op haar beurt een oneerlijke marktpraktijk, meer specifiek slechtmaking, uitmaakte.

De beslissing van de ondernemingsrechtbank

De voorzitter van de ondernemingsrechtbank te Antwerpen oordeelde dat de beroepsfederatie zich inderdaad schuldig had gemaakt aan slechtmaking.

De voorzitter stelde vast dat, hoewel het de federatie vrijstond om over de eerdere uitspraak te communiceren, dit diende te gebeuren binnen de grenzen van de goede trouw. Het wereldkundig maken van de veroordeling aan meer dan 2.000 leden werd als “volstrekt disproportioneel” beschouwd, aangezien de oorspronkelijke fout slechts betrekking had op één e-mail aan één klant. De voorzitter kwalificeerde de mailing als een “wraakoefening” die de eerlijke marktpraktijken schond.

De vordering werd echter ongegrond verklaard voor zover die gebaseerd was op ongeoorloofde vergelijkende reclame. De mail maakte immers geen vergelijking tussen de diensten van beide partijen, maar meldde enkel de veroordeling.

Als sanctie beval de rechter de beroepsfederatie om een rechtzetting te sturen naar dezelfde mailinglijst. In dit nieuwe bericht moest de federatie meedelen dat zij zélf was veroordeeld voor slechtmaking en diende ze het volledige eerste vonnis als bijlage mee te sturen.

Juridische analyse en duiding

Deze uitspraak is een belangrijke herinnering aan de reikwijdte van artikel VI.104 van het Wetboek van Economisch Recht (WER), dat elke daad verbiedt die strijdig is met de eerlijke marktpraktijken.

Het begrip ‘slechtmaking’ wordt hier zeer ruim ingevuld. Het is een specifieke vorm van een oneerlijke marktpraktijk waarbij de reputatie van een onderneming, haar producten of diensten wordt geschaad. Cruciaal is dat zelfs het verspreiden van feitelijk correcte informatie (de concurrent wás effectief veroordeeld) als slechtmaking kan worden beschouwd indien de manier waarop dit gebeurt de grenzen van de goede trouw en de algemene zorgvuldigheidsnorm overschrijdt.

De kern van de beoordeling van de rechtbank is de proportionaliteitstoets. De rechter weegt het recht op informatie en de vrijheid van meningsuiting af tegen de plicht om zich als een normaal en zorgvuldig ondernemer te gedragen. Een eenmalige misstap van een concurrent rechtvaardigt geen grootschalige publieke aanval. De disproportionele schaal van de communicatie (één-op-één fout versus één-op-2.000 communicatie) was de doorslaggevende factor die de balans deed overhellen naar een schending van de eerlijke marktpraktijken.

Wat dit concreet betekent

Deze zaak heeft duidelijke praktische gevolgen voor ondernemingen die in een juridisch conflict verwikkeld zijn.

• Voor de ‘winnende’ partij: Wees uiterst voorzichtig met het communiceren over een gerechtelijke overwinning. Hoewel het vonnis publiek is, is de manier waarop u erover communiceert dat niet. Stel uzelf de vraag: is mijn communicatie evenredig met de feiten? Dient ze een legitiem doel of is ze louter bedoeld om de concurrent te schaden? Een neutrale, feitelijke en beperkte communicatie is aan te raden om een tegenvordering te vermijden.
• Voor de ‘verliezende’ partij: Een veroordeling betekent niet dat u vogelvrij bent verklaard. Indien uw concurrent de veroordeling op een overdreven, misleidende of disproportionele manier misbruikt om uw reputatie te schaden, beschikt u over juridische middelen. U kan via een stakingsvordering eisen dat deze vorm van slechtmaking stopt en dat er een rechtzetting wordt gepubliceerd.

FAQ (Veelgestelde vragen)

Is elke negatieve uitlating over een concurrent verboden?
Neen. Kritiek is toegelaten, zolang deze objectief, relevant en proportioneel is. Slechtmaking daarentegen is het verspreiden van informatie (zelfs als die correct is) met de intentie of het effect de reputatie van een concurrent te schaden op een manier die de eerlijke concurrentie overstijgt.

Wat is het verschil tussen slechtmaking en ongeoorloofde vergelijkende reclame?
Slechtmaking is gericht op het beschadigen van de reputatie van een concurrent. Vergelijkende reclame (artikel I.8, 14° WER) is elke reclame waarbij een concurrent of diens producten/diensten (impliciet) worden genoemd. Deze wordt ongeoorloofd als ze misleidend, denigrerend of niet-objectief is. De mailing in deze zaak was geen vergelijkende reclame omdat er geen diensten werden vergeleken.

Kan ik de rechter vragen om mijn concurrent te verplichten een rechtzetting te publiceren?
Ja. Zoals deze zaak aantoont, kan de voorzitter van de ondernemingsrechtbank op basis van artikel XVII.4 WER de publicatie van een rechtzetting bevelen op kosten van de overtreder.

Conclusie

De drang om een juridische overwinning publiek te maken is begrijpelijk, maar de lijn tussen informeren en schaden is dun. Deze uitspraak bevestigt dat de “boomerang-tactiek” – waarbij men een veroordeling van een ander uitbuit – in België kan leiden tot een eigen veroordeling. Proportionaliteit en goede trouw zijn de sleutelwoorden. Een ondoordachte communicatie kan niet alleen leiden tot een nieuwe juridische nederlaag, maar ook tot aanzienlijke reputatieschade.