Is Apple aansprakelijk voor illegale loot boxes in apps?

In-app aankopen en zogenaamde ‘loot boxes’ vormen een grijze zone waar consumentenrecht en kansspelwetgeving botsen. De Ondernemingsrechtbank Antwerpen, afdeling Antwerpen oordeelde in een vonnis van 16 januari 2025 dat loot boxes in een populair videospel effectief kwalificeren als een illegaal kansspel naar Belgisch recht. Of Apple als platformbeheerder de duizenden euro’s verlies van de speler moet terugbetalen, hangt af van de interpretatie van Europese regels, waarover nu prejudiciële vragen zijn gesteld aan het Hof van Justitie van de EU.

De feiten: een dure les in een mobiele game

De zaak draait om een consument die tussen januari en november 2021 maar liefst € 67.813,03 uitgaf aan ‘loot boxes’ in het spel Top War: Battle Game, gedownload via de Apple App Store. De speler stelt dat deze virtuele schatkisten, waarvan de inhoud op toeval berust, een inbreuk vormen op de Belgische kansspelwetgeving.

De eisende partij argumenteert dat Apple een fout begaat door een illegaal kansspel aan te bieden en te faciliteren via haar platform. Hij vordert daarom terugbetaling van zijn verloren inzet. Apple verweert zich door te stellen dat zij slechts een ‘hostingdienst’ is en immuniteit geniet voor de inhoud die door derden (de app-ontwikkelaar) wordt aangeboden.

De beslissing: loot boxes zijn gokken, maar is de App Store immuun?

De rechtbank komt in dit tussenvonnis tot enkele belangrijke vaststellingen, maar laat de finale beslissing over de aansprakelijkheid van Apple nog open.

1. Loot boxes zijn een kansspel

De rechtbank bevestigt ondubbelzinnig dat het mechanisme van loot boxes in dit spel voldoet aan de definitie van een kansspel volgens de Belgische Kansspelwet. Er is sprake van:

• Inzet: De speler betaalt geld.
• Winst of verlies: De speler kan een voordeel verkrijgen (of niet).
• Toeval: De uitkomst wordt minstens deels bepaald door een random number generator of algoritme.

Aangezien de ontwikkelaar geen vergunning heeft van de Kansspelcommissie, is het aanbieden van dit spel illegaal in België.

2. De rol van Apple en de Europese vragen

Apple beroept zich op de ‘safe harbour’-regels uit de Richtlijn Elektronische Handel (en de huidige Digital Services Act). Deze regels beschermen tussenpersonen die passief data opslaan tegen aansprakelijkheid. De rechtbank twijfelt echter of Apple wel zo passief is. Apple voert namelijk een strikte controle uit op apps (“App Review”) en hanteert specifieke richtlijnen over kansspelen.

Omdat er onduidelijkheid bestaat over de toepassing van het Europees recht, stelt de rechtbank prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie van de EU (HvJ-EU):

1. Zijn de ‘safe harbour’-regels wel van toepassing op gokactiviteiten, gezien deze expliciet zijn uitgesloten in de richtlijn?
2. Valt software (apps) onder het begrip ‘informatie’ waarvoor immuniteit geldt?
3. Is er sprake van toezicht door Apple waardoor de immuniteit vervalt?

Juridische analyse en duiding

Dit vonnis raakt de kern van de platformaansprakelijkheid. Waar hostingproviders traditioneel werden gezien als ‘doorgeefluik’, zien we een verschuiving in de rechtspraak wanneer deze platformen een actieve rol spelen.

De rechtbank verwijst expliciet naar de L’Oréal– en YouTube-arresten van het HvJ-EU. De kernvraag is of de dienstverlener een “louter technisch, automatisch en passief” karakter heeft. De rechtbank stelt vast dat Apple’s beleid, waarbij apps inhoudelijk worden beoordeeld op bijvoorbeeld “aanstootgevende content”, niet strookt met het beeld van een passieve host.

Bovendien is er de kwestie van ‘kennis’. Om immuniteit te verliezen, moet een platform ‘kennis’ hebben van de illegale activiteit. Apple wist via rapporten van de Kansspelcommissie en internationale media dat loot boxes in België problematisch waren. De vraag die nu voorligt aan het HvJ-EU is of algemene kennis over het fenomeen voldoende is, of dat Apple specifieke kennis moest hebben over deze specifieke app.

Indien het Hof oordeelt dat softwareverkoop via een gecontroleerde App Store niet onder de hosting-immuniteit valt, heeft dit verstrekkende gevolgen voor alle app stores en softwareplatformen in de EU.

Wat dit concreet betekent

De impact van deze zaak reikt verder dan enkel deze specifieke speler.

• Voor gamers en consumenten: Dit vonnis bevestigt dat betaalde loot boxes in België als illegaal gokken worden beschouwd. Indien het Hof van Justitie bevestigt dat Apple geen immuniteit geniet, opent dit de deur voor massale schadeclaims van spelers die geld hebben verloren aan dergelijke mechanismen in de App Store.
• Voor app-ontwikkelaars: De strikte toepassing van de Belgische kansspelwetgeving wordt herbevestigd. Ontwikkelaars die loot boxes aanbieden aan Belgische gebruikers zonder licentie, plegen een misdrijf.
• Voor platformen (Apple, Google, Steam): De “paraplu” van de hosting-immuniteit vertoont scheuren. Als een platform apps inhoudelijk keurt en winst maakt op transacties, kan het mogelijks direct aansprakelijk worden gesteld voor illegale inhoud in die apps. Dit zal vermoedelijk leiden tot een veel strengere gatekeeping aan de voordeur van de App Store.

Veelgestelde Vragen (FAQ)

Zijn loot boxes nu officieel verboden in België?
Ja, indien ze voldoen aan de definitie van een kansspel (inzet, winst/verlies, toeval) en de aanbieder geen vergunning heeft van de Kansspelcommissie. De rechtbank bevestigde dat het mechanisme in Top War hieraan voldoet en dus illegaal is.

Kan ik mijn geld terugvragen van Apple als ik geld heb verloren aan loot boxes?
Op dit moment is dat nog niet zeker. De rechtbank heeft de procedure geschorst in afwachting van een uitspraak van het Europees Hof van Justitie over de aansprakelijkheid van Apple. Als Apple geen immuniteit geniet, wordt terugvordering mogelijk.

Wat is een prejudiciële vraag?
Dit is een rechtsvraag die een nationale rechter (hier de Ondernemingsrechtbank) stelt aan het Hof van Justitie van de EU over de uitleg van Europees recht. De nationale procedure ligt stil tot het Europese Hof antwoord geeft, waarna de nationale rechter dat antwoord toepast in het vonnis.

Conclusie

Dit vonnis is een belangrijke waarschuwing voor de tech-industrie: het aanbieden van ongereguleerde gokelementen in videogames wordt door de Belgische rechter niet getolereerd. De uiteindelijke beslissing over de financiële aansprakelijkheid van platformen als Apple ligt nu in Luxemburg. Voorlopig blijft de boodschap voor consumenten echter duidelijk: wees waakzaam met in-game aankopen.