Kan een bekend merk zoals Pink Lady het gebruik van zijn naam op vapes verbieden?

Wanneer een zeer bekend merk, geassocieerd met gezonde producten zoals fruit, plots opduikt op de verpakking van elektronische sigaretten, rijst de vraag: kan de merkhouder dit zomaar verbieden? Ja, absoluut. Een recente uitspraak van de voorzitter van de Nederlandstalige ondernemingsrechtbank van Brussel van 10 april 2025 bevestigt dat het gebruik van de naam ‘Pink Lady’ op vapes een merkinbreuk vormt, omdat dit ongerechtvaardigd voordeel haalt uit en afbreuk doet aan de reputatie van het bekende appelmerk.

De feiten: appels versus elektronische sigaretten

De zaak draaide om een geschil tussen APAL, de Australische eigenaar van het wereldberoemde merk PINK LADY, en haar licentienemer Star Fruits, enerzijds, en Eurolit, een Litouwse producent van elektronische sigaretten (vapes), anderzijds.

APAL en Star Fruits stelden vast dat Eurolit vapes op de markt bracht onder de merknaam “K#RWA”, waarbij de smaakvariant “PINK LADY” prominent op de verpakking werd vermeld. Zij argumenteerden dat dit een inbreuk was op hun merkenrechten en eisten een onmiddellijke staking van dit gebruik in de hele Europese Unie.

Eurolit verdedigde zich door te stellen dat het gebruik van “Pink Lady” louter beschrijvend was en verwees naar de gelijknamige cocktail, niet naar het appelmerk. Bovendien stelde Eurolit een tegenvordering in en vroeg de rechtbank om de PINK LADY merken nietig te verklaren, onder meer omdat de naam afkomstig zou zijn van een plantenras.

De beslissing van de ondernemingsrechtbank

In haar vonnis van 10 april 2025 gaf de voorzitter van de rechtbank, zetelend in kort geding, APAL en Star Fruits op nagenoeg alle punten gelijk.

De voorzitter oordeelde als volgt:

1. De tegenvorderingen van Eurolit worden afgewezen: De voorzitter wees de vraag tot nietigverklaring van de merken af. Het argument dat het merk gebaseerd is op een plantenrasbenaming faalde, omdat de wettelijke basis hiervoor pas werd ingevoerd na de registratie van de PINK LADY merken en geen terugwerkende kracht heeft. Ook de bewering dat ‘Pink Lady’ een soortnaam (generiek) zou zijn geworden, werd van tafel geveegd wegens gebrek aan bewijs.
2. Er is wel degelijk sprake van merkinbreuk: De voorzitter stelde vast dat Eurolit inbreuk maakt op de merkenrechten van PINK LADY. De rechter beval Eurolit om binnen twee maanden ieder gebruik van de naam PINK LADY op haar producten in de gehele Europese Unie te staken.
3. Dwangsom wordt opgelegd: Om de naleving van het verbod te verzekeren, koppelde de rechtbank een dwangsom van € 250 per product aan het bevel, met een maximum van € 350.000.
4. Geen vernietiging van de producten: De eis tot vernietiging van de reeds geproduceerde vapes werd afgewezen, omdat de rechter dit een niet-proportionele maatregel vond.

Juridische analyse en duiding

Deze uitspraak is een schoolvoorbeeld van de uitgebreide bescherming die zogenaamde “bekende merken” genieten. Normaal gesproken geldt in het merkenrecht het specialiteitsbeginsel: een merk is enkel beschermd voor de waren en diensten waarvoor het is ingeschreven (in dit geval appels en aanverwante producten in klasse 31).

Artikel 9.2.c van de Uniemerkenverordening en artikel 2.20.2.c van het Benelux-Verdrag inzake de Intellectuele Eigendom (BVIE) voorzien echter in een uitzondering voor bekende merken. De houder van een bekend merk kan optreden tegen het gebruik van een identiek of overeenstemmend teken voor eender welke producten, dus ook voor niet-soortgelijke waren zoals vapes. Hiervoor moeten wel een aantal cumulatieve voorwaarden vervuld zijn, die de voorzitter in deze zaak één voor één bevestigde:

• Bekendheid van het merk: De voorzitter oordeelde dat de PINK LADY merken een “zeer grote bekendheid” genieten in de Benelux en de EU, wat werd aangetoond met marktstudies, mediaberichten en investeringscijfers.
• Verband tussen merk en teken: De voorzitter was van oordeel dat het publiek, bij het zien van “PINK LADY” op een vape, onvermijdelijk de link zou leggen met het bekende appelmerk.
• Aantasting van het merk: Dit is de kern van de zaak. De voorzitter stelde twee vormen van aantasting vast:
  1. Ongerechtvaardigd voordeel trekken (parasiteren): Eurolit lift mee op de positieve, gezonde en kwalitatieve reputatie van het PINK LADY merk om haar eigen producten aantrekkelijker te maken.
  2. Afbreuk doen aan de reputatie (tarnishing): De associatie van het gezonde imago van PINK LADY appels met een ongezond product zoals vapes, doet afbreuk aan de zorgvuldig opgebouwde reputatie. De voorzitter merkte op dat deze schade des te groter is omdat de naam “PINK LADY” wordt gebruikt naast de merknaam “K#RWA”, wat in diverse Europese talen een vulgaire en beledigende betekenis heeft (“hoer”).
• Gebruik zonder geldige reden: Eurolit kon geen legitieme reden aantonen om de naam te gebruiken. Het argument van de “Pink Lady cocktail” werd als ongeloofwaardig beschouwd.

Wat dit concreet betekent

• Voor houders van bekende merken: Deze uitspraak is een belangrijke bevestiging dat u kunt optreden tegen partijen die proberen mee te liften op uw reputatie, zelfs in totaal andere sectoren. Het toont aan dat het imago van een merk krachtig beschermd wordt tegen associaties die dit imago kunnen bezoedelen of verwateren.
• Voor producenten en marketeers: Wees uiterst voorzichtig met het gebruik van namen die zelfs maar in de verte doen denken aan een bekend merk, ook al is het bedoeld als smaakaanduiding. De verdediging dat het gebruik “louter beschrijvend” is, houdt zelden stand wanneer het gaat om een merk met een sterke reputatie. De financiële gevolgen, zoals een stakingsbevel en dwangsommen, kunnen aanzienlijk zijn.

Veelgestelde vragen (FAQ)

Wat is een “bekend merk” volgens de wet?
Een merk wordt als “bekend” beschouwd indien het bekend is bij een aanzienlijk deel van het relevante publiek in een substantieel deel van de Europese Unie (voor een Uniemerk) of de Benelux (voor een Beneluxmerk). Dit wordt beoordeeld op basis van alle relevante omstandigheden, zoals marktaandeel, de intensiteit en duur van het gebruik, en de omvang van de marketinginvesteringen.

Betekent dit dat ik nooit een fruitnaam mag gebruiken als smaakaanduiding?
Niet noodzakelijk. Het cruciale verschil is of de naam een louter generieke beschrijving is (bv. “appelsmaak”) dan wel een geregistreerd merk dat een eigen reputatie heeft opgebouwd (zoals PINK LADY). Het gebruik van een beschermd merk, zelfs als smaakaanduiding, is een risico.

Waarom werd de vernietiging van de vapes niet bevolen?
De rechter moet bij het opleggen van maatregelen steeds het evenredigheidsbeginsel respecteren. Dit betekent dat er een redelijke verhouding moet zijn tussen de ernst van de inbreuk en de opgelegde sanctie. In dit geval oordeelde de rechter dat een verplichting om alle voorraden te vernietigen een te zware en disproportionele maatregel was, aangezien het stakingsbevel met dwangsom al volstond om de inbreuk te stoppen.

Conclusie

De zaak PINK LADY vs. K#RWA vapes illustreert krachtig hoe ver de bescherming van een bekend merk in België reikt. Het is een duidelijke waarschuwing aan bedrijven die proberen aan te leunen bij de reputatie van anderen. Voor merkhouders is het een geruststelling dat hun investeringen in naamsbekendheid en imago juridisch sterk beschermd worden tegen schadelijke associaties.