Mag een werkgever camera’s installeren om het personeel permanent te controleren?

Neen, een werkgever mag geen camera’s installeren met als hoofddoel het permanent controleren van de prestaties of de houding van werknemers. Camerabewaking op de werkvloer is strikt gereguleerd door CAO nr. 68 en de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG/GDPR). Het permanent filmen van personeel is in strijd met het principe van dataminimalisatie en is verboden wanneer dit enkel dient om het werk van de werknemer te controleren.

De feiten: camera’s tegen een “slechte sfeer”

In een beslissing van de Gegevensbeschermingsautoriteit (GBA) van 31 oktober 2025 (nr. 174/2025) werd een horecazaak op de vingers getikt.

Na de aankondiging dat de zaak zou worden overgenomen, merkte de uitbater een verandering in de houding van het personeel op. Als reactie hierop installeerde de werkgever op 10 januari 2022 camera’s die permanent functioneerden.

De werkgever liet de werknemers een addendum bij hun contract ondertekenen. Hierin werd gesteld dat de camera’s dienden om “de houding van werknemers tegenover de werkgever en klanten” te monitoren en om “insubordinatie” te vermijden. De uitbater gaf later toe dat dit deels bedoeld was als een “bluff” om de werksfeer te kalmeren tot het einde van de lopende contracten.

De beslissing: schending van de AVG

De Geschillenkamer van de GBA oordeelde dat deze werkwijze onrechtmatig was. De beslissing steunt op drie pijlers:

• Onrechtmatig doel: De werkgever baseerde de camerabewaking op het “vrijwaren van zijn legitieme belangen”. De GBA stelde vast dat dit doel niet voorkomt in de limitatieve lijst van toegelaten doeleinden in CAO nr. 68. Het louter controleren van de sfeer is geen geldige reden.
• Schending van dataminimalisatie: De camera’s filmden de werknemers permanent. CAO nr. 68 verbiedt expliciet de permanente bewaking van werknemers met als doel hun werk of gedrag te controleren.
• Ongeldige rechtsgrond: Hoewel de werknemers een addendum hadden getekend, oordeelde de GBA dat dit contract ongeldig was. Een contract kan immers niet dienen als basis voor een verwerking die wettelijk verboden is.

De GBA besloot de horeca uitbater een formele waarschuwing te geven wegens mogelijke schending van de bepalingen van de AVG inzake doelbinding, minimalisatie en rechtmatigheid.

Juridische analyse en duiding

De wettelijke basis voor camerabewaking op de werkvloer wordt gevormd door CAO nr. 68 van 16 juni 1998. Deze collectieve arbeidsovereenkomst specificeert de privacyregels binnen de arbeidsrelatie.

1. Het finaliteitsbeginsel (Doelbinding)

Camerabewaking is aan strikte voorwaarden gebonden. Artikel 4 van CAO nr. 68 bepaalt dat bewaking enkel is toegestaan voor vier specifieke doelen:

1. De veiligheid en gezondheid;
2. De bescherming van de goederen van de onderneming;
3. De controle van het productieproces (machines of organisatie);
4. De controle van de arbeid van de werknemer.

Het doel “bescherming van de legitieme belangen van de werkgever” (zoals in de casus aangehaald) komt niet voor in deze lijst en is dus onrechtmatig.

2. Het verbod op permanente prestatiecontrole

Een cruciaal onderscheid in CAO nr. 68 is dat tussen voortdurende (permanente) en tijdelijke bewaking.

• Voortdurend: Mag enkel voor veiligheid, gezondheid, goederenbescherming of machinecontrole.
• Tijdelijk: Mag voor de controle van werknemers (productieproces of arbeidsprestaties).

Hieruit volgt a contrario dat het permanent filmen van werknemers om hun prestaties of gedrag te controleren, verboden is. De GBA bevestigt dat permanente surveillance disproportioneel is wanneer het doel louter toezicht op personeel betreft.

3. De waarde van toestemming in het arbeidsrecht

De werkgever in deze zaak probeerde de camera’s te legitimeren via een contractueel addendum. De GBA oordeelde echter dat de contractuele rechtsgrond niet kan worden ingeroepen wanneer het voorwerp van het contract (permanente controle) wettelijk verboden is. Bovendien zijn beslissingen en beoordelingen door de werkgever die enkel gebaseerd zijn op camerabeelden, niet toegestaan.

Wat dit concreet betekent

Voor werkgevers

• Bepaal uw doel: U mag camera’s plaatsen om diefstal (goederen) tegen te gaan. U mag ze niet gebruiken om permanent te controleren of iemand wel hard genoeg werkt; dat mag enkel tijdelijk.
• Geen permanente focus op personeel: Als u camera’s hangt voor veiligheid of goederen, mogen deze niet primair en permanent gericht zijn op het controleren van de werknemers zelf.
• Procedure: U moet de ondernemingsraad (of bij gebrek daaraan de vakbondsafvaardiging of werknemers) vooraf informeren over de plaatsing, het doel en de periodes van bewaking.
• Contracten: Het laten tekenen van een clausule maakt een illegale camera niet legaal.

Voor werknemers

• Recht op informatie: U moet geïnformeerd worden over waarom en waar er gefilmd wordt.
• Privacy: Permanente bewaking van uw werkprestaties is een schending van uw privacy en CAO nr. 68. De inmenging in uw privacy moet altijd tot een minimum beperkt blijven.
• Bijstand: U heeft het recht om bij de uitoefening van uw rechten bijstand te vragen van uw vakbondsafgevaardigde.

Veelgestelde Vragen (FAQ)

Mag mijn baas camera’s ophangen boven de kassa?
Ja, dit is toegestaan onder het doel “bescherming van de goederen van de onderneming”. Voor dit doel mag de bewaking zelfs permanent (voortdurend) zijn, zolang de camera niet overmatig op de werknemer is gericht voor andere doeleinden.

Zijn verborgen camera’s toegelaten op het werk?
In principe niet. CAO nr. 68 vereist transparantie en voorafgaande informatie. Geheime camerabewaking valt onder de bepalingen van het Strafwetboek en is aan zeer strikte voorwaarden onderworpen.

Mag mijn loon bepaald worden op basis van camerabeelden?
Camerabeelden mogen nooit de enige basis zijn voor beoordelingen door de werkgever. Als camera’s worden gebruikt voor loonbepaling (meting van prestaties), gelden er extra procedurele regels via de wet tot instelling van de arbeidsreglementen.

Conclusie

De grens tussen beveiliging en controle is strikt. De recente uitspraak van de GBA bevestigt dat permanente camerabewaking uitsluitend is voorbehouden voor veiligheid en goederenbescherming, en nooit mag dienen als een instrument voor permanente personeelscontrole. Werkgevers in België moeten de finaliteitenlijst van CAO nr. 68 strikt respecteren.